Gwintowniki
Gwintowniki to jedne z najpopularniejszych narzędzi skrawających przeznaczonych do wykonywania nowych gwintów lub naprawiania czy kalibrowania gwintów zużytych ewentualnie nieznacznie uszkodzonych w otworach. Pierwszy podstawowy podział gwintowników wynika z przeznaczenia narzędzi. Możemy więc mówić o gwintownikach maszynowych (wykorzystywane w obróbce mechanicznej na obrabiarkach) i gwintownikach ręcznych (najczęściej do zastosowań warsztatowych przy użyciu specjalnego pokrętła do gwintowników). Z uwagi na przeznaczenie i budowę rowków wiórowych służących do ewakuacji obrabianego materiału gwintowniki można najogólniej podzielić na trzy typy: gwintowniki proste ze skośną powierzchnią natarcia (do wykonania gwintów w otworach przelotowych); gwintowniki proste (do zastosowań uniwersalnych wykorzystywany zarówno w gwintownikach maszynowych jak i ręcznych); gwintowniki skrętne z rowkiem spiralnym (np. do otworów nieprzelotowych tzw. „ślepych”). Gwintowniki z rowkiem prostym stosujemy zazwyczaj do materiałów dających krótki wiór i możemy je stosować maksymalnie do głębokości równej 1,5 średnicy narzędzia.
Jak wybrać odpowiedni gwintownik?
Wybór właściwego gwintownika zależy od rodzaju gwintu, materiału i głębokości otworu. Do otworów przelotowych najlepiej sprawdzają się gwintowniki proste ze skośną powierzchnią natarcia, natomiast do otworów ślepych – gwintowniki spiralne. Przy materiałach twardych, takich jak stal konstrukcyjna czy żeliwo, warto wybierać gwintowniki HSS lub HSS-E, które zachowują trwałość i precyzję gwintu nawet przy intensywnym użytkowaniu. Popularne rozmiary w warsztatach to M6, M8, M10, M12 oraz gwintownik M16 lewy i M16x1, które pozwalają wykonywać lewoskrętne gwinty w elementach wymagających specjalnego dopasowania. Dzięki odpowiedniemu doborowi narzędzia, każdy gwint będzie wykonany czysto, powtarzalnie i bez ryzyka uszkodzenia materiału.
Gwintowniki ze spiralną linią rowków mogą być stosowane do głębokości maksymalnej równej 2,5 średnicy narzędzia, a dzięki swojej konstrukcji umożliwiają wsteczną ewakuację (wyciąganie) wiórów z otworów. Gwintowniki z rowkiem prostym i skośną powierzchnią natarcia zapewniają doskonałą ewakuację wiórów przez otwór przed gwintownikiem (wypychanie do przodu) i pozwalają na gwintowanie do głębokości równej trzem średnicom narzędzia. Ważną cechą gwintowników jest konstrukcja nakroju (czyli zeszlifowanych pod określonym kątem pierwszych zwojów gwintownika) odpowiedzialnego za skrawanie gwintu i tworzenie się wiórów. Pozostałe zwoje gwintownika pełnią jedynie rolę stabilizującą narzędzie w trakcie pracy i kalibrującą wykonany gwint. Nakroje mogą się różnić między sobą długością (tzn. ilością zwojów biorących udział w nacinaniu gwintu) w zależności od przeznaczenia gwintowników.
Najczęściej stosowane nakroje mają oznaczenie literowe B (4-5 zwojów), C (2-3 zwojów) i E (1,5-2 zwojów). Ilość zaangażowanych w proces skrawania zwojów wpływa na żywotność narzędzia (długi nakrój - dłuższa żywotność, krótki nakrój - krótka żywotność) ale także na przeznaczenie gwintowników, te z nakrojem B to wyłącznie gwintowniki proste ze skośną powierzchnią natarcia do otworów przelotowych, natomiast nakrój E umożliwia wykonanie gwintu sięgającego bliżej dna otworu.
Przeczytaj i znajdź odpowiedzi na nurtujące pytania:
